Dünya

8 Nisan Dünya Çapında "Törenlerle" Kutlandı 12/04/2010

1990 yılından itibaren dünya çapında çeşitli etkinliklerle kutlanmaya başlayan 8 Nisan, bu yıl da Çingenerin umutlarını ortaya koydukları bir gün oldu. Ağırlıklı olarak Avrupa'da kutlanan Dünya Çingene günü, 1971 yılında Londra'da yapılan Uluslararası Çingene Kongresi'nin başladığı gün olarak kayıtlara geçti.

8 Nisan 1971 yılında Londra'da toplanan 1. Dünya Çingene Kongresi'ne birkaç gözlemci ve dünyanın farklı ülkelerinden gelen 24 delege katıldı. Kongre'de "Roma" kimliğinin bileşenleri olarak bir bayrak, ulusal bir marş tasarlanmıştır. Diğer taraftan periyodik olarak bu kongrelerin tekrarlanmasına karar verilmiştir. 1990 yılında yapılan 3. kongrede ise 8 Nisan tarihinin Dünya Çingeneler Günü olarak kutlanması kararlaştırılmıştır. Ancak kongrenin kararları ve dünyadaki bütün Çingeneleri temsil etme iddiası günümüzde halen tartışmalıdır. Birçok araştırmacı, ilk kongrenin tutanaklarını incelemişler ve katılımcı sayısının sadece 10 ülkeyle sınırlı olduğunu söylemişlerdir. Ayrıca günümüzde Avrupa'nın en kalabalık Çingene nüfusuna sahip olduğu belirtilen Türkiye'den de kongreye katılım olmamıştır.

İspanya'da yapılan Avrupa 2. Çingene Zirvesi'nin başladığı tarih bu yıl 8 Nisan'a denk geldi. İlk zirvenin yapıldığı 2008 tarihinden bu yana katedilen yolun tartışmalarıyla başlayan toplantı, 9 Nisan 'da sona erdi. Toplantıda, Çingenelere yönelik şiddet eylemleri, Avrupa çapında ırkçı partilerin ve ırkçı söylemleri kullanan politikacıların giderek artması, Çingenelerin eğitim ve sağlık olanaklarından faydalanamamaları, Çingene kadınların zorla kısırlaştırılmalarının halen devam etmesi, Çingene çocuklarının okullarda karşılaştıkları ayrımcılık vakaları, dünya çapında Çingenelerin gettolaşmaya mahkum edilmesi ve alternatif konut alanları oluşturulmadan yapılan yıkımlar ele alındı. Başta Avrupa Çingene Hakları Merkezi(ERRC) olmak üzere Avrupa çapında faaliyet gösteren sivil toplum örgütleri ise ele alınan konularla ilgili olarak ilk zirveden bu yana gözle görülür bir gelişme olmadığı yönünde birleştiler. 8 Nisan tarihinde böyle bir toplantının yapılmasının önemli olduğuna dikkat çeken sivil toplum örgütleri, toplantıda ele alınan konular hakkında sayısal verilere dayanan bir bildiri yayınlayarak durumun vehametine dikkat çektiler.

Zirveye temsilci gönderen siyasal gruplardan birisi olan Avrupa Parlamentosu Sosyalist-Demokratlar grubu, 8 Nisan gününün Çingeneler için bir umudu temsil ettiğini belirten bir açıklama yaptılar. Bu açıklamada sorunların Çingeneler için dayanılmaz boyutlarda olduğu ancak bu uzun yolda 8 Nisan tarihinin temsil ettiği umudun kaybedilmemesi gerektiğinin altı çizildi.

İspanya'da yapılan zirve dışında ise Bulgaristan, Romanya, Macaristan, Kosova, Sırbistan, Karadağ ve New York'da 8 Nisan tarihinde çeşitli etkinlikler yapıldı. Macaristan'da yapılan etkinliklerde "10 Milyon Çingene, 10 milyon Ayrımcılık Hikayesi. Gelin önyargılarla mücadele edelim" başlığı kullanıldı. Çeşitli toplantıların yapıldığı etkinlikler, Çingene grupların sahne aldığı dans gösterileri ve konserlerle sona erdi. New York'da ise 8 Nisan etkinlikleri kapsamında bir dizi konser ve parti düzenlendi.

Kosova'da ise 11 yıldır mülteci kamplarında yaşamak zorunda kalan Çingeneler herhangi bir kutlama yapmadılar. Kosova'nın kuzeyindeki Leposavic mülteci kampında yaşayan Çingeneleri temsilen bir konuşma yapan Skender Gusani, "ailelerinden ayrılmak zorunda kalmayan, barış içinde yaşamlarını sürdürebilecekleri evleri olan" bütün Çingenelerin 8 Nisan günlerini kutladığını belirterek konuşmasına başladı. Halen toplama kamplarına benzeyen mülteci kamplarında yaşamaya devam ettiklerini belirten Gusani, bu kamplardaki yaşam koşullarına dikkat çekti. Olumsuz koşullar nedeniyle 2 ay önce 15 aylık bir bebeğin öldüğünü söyleyen Gusani, bütün bunlara rağmen umutlarını kaybetmeyeceklerini vurguladı.

Avrupa Roman ve Gezginler Forumu (ERTF) 8 Nisan tarihinde bildiri yayınlayarak, Çingenelerin Avrupa vatandaşları olduklarını vurguladı. Bildirinin, Avrupa Komisyonu'na bir çağrı niteliği taşıdığının altı çizildi. Avrupa Komisyonu'nun acilen Çingenelerin gündelik yaşamlarında karşılaştıkları sorunların çözümüne yönelik politikalar üretmesi gerektiği vurgulandı. Halihazırda Avrupa Birliği'nin Çingenelerin sorunlarını çözmeye yönelik olarak oluşturduğu Avrupa Çingene Stratejisi bulunduğu söylenirken, bu stratejinin acilen hayata geçirilmesi çağrısında bulunuldu.

Avrupa'da faaliyet gösteren sivil toplum örgütlerinden Romedia Foundation ise 8 Nisan'da bir kısa film yayınlayarak önyargılara dikkat çekti. Mundi Romani isimli belgesel grubunun hazırladığı kısa filmde Hırvatistan, Sırbistan, Karadağ ve Bosna Hersek'te yaşayan 4 Çingene kadının yaşamlarından kesitler sunuldu.

Euronews isimli internet sitesi ise ünlü yönetmen Tony Gatlif'in 8 Nisan tarihli kısa bir röportajına yer verdi. Gatlif, herkesin Çingenelerle birlikte yaşamayı öğrenmesi gerektiğini söyledi. Çingenelerin de diğer insanlar gibi konuşabilen, yemek yiyebilen, düşünebilen insanlar olduğunu belirten Gatlif acilen herkesin bunun farkına varması gerektiğini söyledi. Sorunun, Çingenelerin yaşadıkları ülkelerde vatandaş olarak sayılmamalarından kaynaklandığını söyleyen Gatlif, Avrupa'da yaşayan bütün Çingenelerin bulundukları ülkelerin pasaportlarına sahip olduklarının diğer vatandaşlara hatırlatılması gerektiğine dikkat çekti.