Yazarlar

Roman mı Çingene mi? 06/4/2007

"Ben bir Çingeneyim" diyerek yola çiktik. Pekçoklari için siradan bir sey bu. Örnegin bir Alman için "Ben bir Almanim" demek herkesin bildigini tekrarlamaktan baska bir anlam tasimayacaktir. Ama söz konusu olan bizim toplumumuz oldugunda isin rengi büsbütün degisiyor. Bir çingenenin "Ben Bir Çingeneyim" diyebilmesi siradan bir sey degil basli basina büyük bir kahramanliktir. "Ben bir Çingeneyim" diyebilenler gerçek kahramanlardir. Bu yazi iste bu kahramanlara adanmistir.

Insanlarimiz dünyanin her yerinde yasiyor. Pek çok açidan farklilik göstermesine ragmen çingene toplumunun tüm üyeleri atalarinin göçebe zanaatçi kültürlerden gelmesinde birlesirler. Hepimizin atalari, köylerde ya da sehirlerde elek, sepet, metal isleme gibi zanaat ürünlerini satarak göçebe bir yasam sürdürüyorlardi. Zamanla toplumumuzun bazi üyeleri yerlesik hayat geçtiler. Ama özünde hepimiz çadirdan geliyoruz. Mazimizde bitmek bilmeyen zorlu yollar vardir.

Bugün geldigimiz noktada bir türlü anlasamiyoruz aramizda. Bizim adimiz ne? Biz Roman miyiz, Abdal miyiz, Elekçi miyiz, Posa miyiz? Yoksa Çingene miyiz? Insanlarimiz yillarin biriktirdigi özgüven yetersizligi ve eziklik yüzünden "Çingeneyim" diyemedikleri gibi "Çingeneyim" diyenleri de ayipliyorlar. Insanlarimiz "Çingeneyim" diyemiyor ama kendisinden daha yoksul kardeslerini, asagi mahallede oturanlari ya da öfkelendigi herhangi birisini "Çingene" sözcügünü bir hakaret gibi kullanarak asagilayabiliyor. Bir Çingenenin bir baskasina "Pis Çingene" diye hakaret edebilmesi ne kadar aci bir seydir. Ne yazik ki hergün karsilasiyoruz bu durumlarla.

Roman, Abdal, Elekçi gibi sözcükler; Türkiye genelinde "Çingene" ile anlatilmak istenen seyin yerel agizlardaki ifadesi olarak kullaniliyor. Insanlarimiz zaman zaman bu sözcüklerin arkasina saklanarak kendilerini korumaya çalisiyorlar. Ne büyük bir yanilgi! Sanki ben Çingene degilim Romanim, ben Çingene degilim Posayim, ben Çingene degilim Abdalim dediginizde; Çingene sözcügüne olumsuz anlamlar yükleyen sahislarin fikri degisiyor. Sanki Çingeneyim dediginizde sizi asagilayanlar Romanim dediginizde saygi duymaya basliyor. Sanki Çingeneyim dediginizde size is vermeyenler Romanim dediginizde is vermiyor. Bu büyük bir yanilgidir. Kendini kandirmadir. Kimseye faydasi olmaz.

Bazi baskalari ise kendilerini korumak için ulusal ya da dini degerlerin arkasina saklanmayi tercih ediyorlar. Bunlar ben Çingene degilim "Türk Vatandasiyim" ya da ben Çingene degilim" Müslümanim" diyenler. Bu sekilde davrananlar amaçlarina ulasamadiklari gibi bir yandan da kendilerini asagilamis oluyorlar. "Ben Çingene degilim Türk vatandasiyim" demek Çingeneler Türk vatandasi olamaz demektir. "Ben Çingene degilim Müslümanim" demek Çingeneler Müslüman olamaz demektir. Bunlar komik seyler. Elbetteki herhangi bir dine mensup çingeneler olabilecegi gibi Müslüman çingeneler de vardir. Türkiye Çingeneleri Türk vatandasidirlar. Geçmiste ülkenin karsi karsiya kaldigi zor günlerde gösterdikleri davranislarla samimi yurtseverler olduklarini da kanitlamislardir. Sosyal kökeni çingene olan bir insan Alman, Fransiz ya da Türk ulusuna ait olabilir. Ulusal ya da dini degerlerin arkasina saklanmak çok yanlis bir tavir oldugu gibi bu degerlerinde yipratilmasina neden olacaktir.

Nedir bu isin dogrusu peki? Cesur olmak lazim. Evet, ne yazik ki adimiz bir hakaret sözcügüne dönüsmüs. Insanlar "Çingene" sözcügünü bir küfür gibi kullaniyor. Ama bu noktada çözüm adimizi degistirmek degildir. Çözüm aslanlar gibi adina sahip çikmak adini temizlemek, herkese çingenelerin iyi insanlar olduklarini kanitlamaktir. Elbetteki bu zor yoldur.

Zor yollarda mücadele etmek kahramanlarin isidir. Herkes kahraman olamaz. Ama bir kez zor görevler kahramanlar tarafindan basarildi mi herkes onlarin pesinden gitmeye baslar. Gerçekler yavas ama saglikli bir biçimde toplum tarafindan kabullenilir.

Öyleyse ne yapmali? Öyleyse bütün dünyaya Çingenelerin insanlik ailesinin saygin bir parçasi oldugunu kanitlamali. Öyleyse kendi kültürümüzü içinde yasadigimiz ülkenin kültürüne ragmen degil ama onunla birlikte, onun bir parçasi olarak gelistirmeli. Öyleyse ne yapmali; gerektiginde gögsümüzü gere gere, basimizi dik tutarak, tebessüm etmeden, ezilmeden, ciddiyetle "Ben bir Çingeneyim" diyebilmeli.

Göreceksiniz hersey daha güzel olacak. Peki simdi siz söyleyin bakalim? Var misiniz kahraman olmaya.