E-Kütüphane

Güncel

Mia Malan - Jayalakshmi Shreedhar "Çingeneler Tehdit Altında"

Çek Cumhuriyeti’ndeki azınlıklar arasında uyuştucu kullanma oranının yüksek olması, gözardı edilen bir krize işaret ediyor.

Milan Horvat hergün kalkıp sokaklarda “müşterilerini” bekliyor. Orta yaşlı bu adam iş için hergün aynı kıyafeti giymek zorunlu: siyah bir takım, düzgün bir siyah ayakkabı ve iki düğmesi açık beyaz bir gömlek. İki elinin dört parmağında dört altın yüzük olması da onun için bir rutin. Yüzde büyük kahverengi güneş gözlüğü ve hafif gülümseme, yaklaşınca yüzünüze çarpan parfüm kokusu. Büyük bir iş adamıymış gibi bir havası var. Ama işi pek bildiğimiz türden değil.

Hergün, müşterileri olan hap kullanıcılarıyla yollarda ve caddelerde buluşuyor. Bunların çoğu Çingene. İşi, kullanılan iğne ve şırıngaları yenileriyle değiştirmek. Horvat’a göre, madem uyuşturucu kullanıyorlar, o zaman en azından bu kullanım malzemeleri temiz olsun. Tabii ki de aslında bu alışkanlıktan kurtulmalarını istiyor ama bu karışık ve biraz da umutsuz bir çözüm.

Bulaşıcı Hastalıklar Kapıda
Enjektörlerin yenilenmesi, HIV virüsüne yakalanma oranını büyük ölçüde etkiler; çünkü, enjektörün paylaşılması HIV’e yakalanmanın en önemli sebeplerinden biri.
“Ben de sokaklardan geldim. Çingeneyim ve hap kullanmadığım halde kendimi bu şekilde evimde gibi hissediyorum” diyor ve ağzında geveler gibi ekliyor “Ama hap kullanmanın nasıl birşey olduğunu biliyorum”.

Horvat ve ailesi, kardeşinin bu bağımlılıktan kurtulması için çok mücadele vermişler ve bu yüzden hap kullanmanın ne kadar korkunç olduğunu biliyor. Neyse ki, sonuç başarılı olmuş ve kardeşi uyuşturucuyu bırakmış.

“Sokakta çalışacak Çingeneler arıyoruz” gibi bir ilan gördüğümde biliyorum ki benim işim önemli.

Horvat, Çingene birliği Romodrom’da, Prag’daki uyuşturucu kullanıcılarına ulaşabilen iki sokak işçisinden biri. Çingeneler arasında uyuşturucu kullanımı gözardı edilen ciddi bir problem.
Romodrom’a kayıtlı yaklaşık 5000 uyuşturucu kullanıcısı bulunuyor. Organizasyon, bu kayıtlı kişilerden an az yüzde 40’ının Çingenelerden oluştuğunu düşünüyor. Romodrom, geçen sene, yaklaşık 6,000 uyuşturucu kullanıcısına ulaştı ve 25,000 temiz iğne dağıtılmasını sağladı.
“Hergün yaklaşık 140 Çingene, bir yardım merkezi arıyor” diyor Horvat.

Romodrom’un, uyuşturucu kullacılarını Hepatit ve AIDS gibi bulaşıcı hastalıklardan korumak için oluşturulmuş özel bir programı bulunuyor.

Birleşmiş Milletler AIDS Tema grubunun yaptığı araştırmaya göre, 2004 yılında Çek Cumhuriyeti’nde kullanılmış enjektör yüzünden AIDS’e yakalananlar, toplamın yüzde 9’unu oluşturuyor. Çek yasaları; sağlık bilgilerinin, etnik ayrımcılığa neden olabilecek şekilde tutulmasını yasakladığından dolayı bu sayının ne kadarının Çingenelerden oluştuğu bilinemiyor.

2004 yılında Çingeneler ve HIV/AIDS virüsüne yakalanma oranı hakkında hazırlanan BM Gelişme Raporu, Orta Avrupa’da HIV virüsüne yakalanma oranının çarpıcı düzeyde arttığını gösteriyor. Çalışmaya göre, AIDS’ten etkilenen gruplar; daha çok alt gelir düzeyinde, yaşam standartları değişken ve sosyal servislerden sınırlı düzeyde yaralanan kişiler. UNAIDS’in yaptığı araştırmaya göre, Çek Cumhuriyetindeki AIDS’li sayısı, nüfusun yüzde 0,1’i gibi düşük bir sayısı olmasına rağmen AIDS’li kişilerin çoğunun Çingene olması büyük bir ihtimal.
Çek Çingene yerel kuruluşlarından çalışan ve aktivistlerin oluşturduğu Romodrom, bölgelerde yapabileceği işler konusunda çalışıyor.

İkinci Bölümde "Dışlanmış Bölgelerde Hayat"