Tarih Kütüphane

"Çingeneleri Neden Hakir Görüyorsunuz?" 12/07/2010

"Çingeneleri Neden Hakir Görüyorsunuz?" Bu sözler 1970 yılında Çankırı’dan yazan Çingene kökenli öğretmenin Milliyet gazetesine gönderdiği mektubun başlığı… Hocamız, 30 yıl öncesinden tüm Türkiye’ye seslenerek, Çingenelerin sorunlarına işaret ediyor.

Hocamız mektubunda Çingene olduğunu “beni annem dünyaya Çingene olarak getirmiş” sözleriyle ifade ediyor. Arkasından gelen sözler ise hem yaşadığı ülkenin vatandaşı olmaktan hem de mesleğinden gurur duyduğunu büyük bir açıklıkla ortaya koyuyor: “Kendimi Türk kabul ediyor, bu vatanı seviyorum. Türk çocuklarına hizmet ettiğimi sanıyorum. ”. Üzüntüsü ise diğer Çingenelerin durumunun kendisi kadar iyi olmaması. Bu duruma örnek verirken 1960'ların sonunda yaşanan bazı sıkıntılara işaret ediyor.

Mektupta iddia edildiğine göre, köylülere toprak dağıtımı yapıldığı sırada toprak talebinde bulunan Çingenelere kimi görevliler tarafından Çingenelerin “köylü” olmadıkları için toprak dağıtımından yararlanamayacaklarının söylenmiş. Hocamız ülkesine şevkle hizmet eden bir öğretmen olarak bu duruma çok içerliyor ve tüm Çingeneler adına soruyor “Bizi neden hakir görüyorsunuz?”

Mektupta 1970 yılında ülkedeki Çingene nüfusunun üç buçuk milyon civarında olduğu belirtiliyor… Herhangi bir kaynak verilmediği için doğrulanmasına imkan olmasa da yazılı bir kaynakta üstelik 1970 yılında böyle bir rakamın telafuz edilmiş olması son derece enterasan. Hocamız, bu nüfusun önemli bir bölümünün büyük bir yoksulluk içinde olduğunu ve devletin bu duruma el atması gerektiğini savunuyor. Çingenelerin de bu vatan için birçok şehit verdiğini vurguluyor ve diğer insanlar gibi yaşamak istemenin Çingenelerin de hakkı olduğuna işaret ediyor.

Mektubunda “…ikinci sınıf insan muamelesi yapmayın artık ne olur…” diyor Hocamız… Bazen basın kuruluşlarında Amerika’daki zencilerin durumunu anlatan yazılar okuduğunu ve bu durum karşısında üzüntüye kapıldığını belirtiyor. Çünkü aynı kalemler bir kez olsun Çingenelerin durumlarını, sıkıntılarını anlatmamışlar. Çingenelerin eğitime ulaşma şansı bulamamaları konusunda devlet görevlilerinin ve hak hukuk severlerin yardımcı olmalarını isteyen hocamız, kötü günlerin geride kalacağını umut ediyor.

Çingenelerin kimi kesimler tarafından küçümsendiği düşüncesi hocamızı bu mektubu yazmaya zorlamış… 1970 yılında Milliyet gazetesine gönderdiği mektupla tek başına sesini duyurmaya çalışarak bizler için önemi çok büyük olan bu tarihi belgenin günümüze ulaşmasını sağlayan Hocamızı saygıyla anıyoruz.

Mektubun Tamamı

Milliyet'e Mektup

15/01/1970 Milliyet Gazetesi Sayfa 7

"Çingeneleri Neden Hakir Görüyorsunuz?

Ben Çankırı'nın bir köyünde öğretmenim. Annem beni dünyaya Çingene olarak getirmiş. Kendimi Türk kabul ediyor, bu vatanı seviyorum. Türk çocuklarına hizmet ettiğimi sanıyorum.

Ama diğer Çingene kardeşlerim çok zor şartlar altında yaşıyor. Onlarla alay ediyorlar. Herkes Çingenelere hakaret ediyor, küçümsüyor. Toprak isteyen köylülerimiz en yetkili devlet adamlarımız tarafından "Onlar Çingenedir, köylü değil" gibilerden hafife alınıyor. Oysa bizler de insanız. Çalanlarımız varsa, karnı aç olduğu için çalıyor; Çingene olduğu için değil.

Bugün ülkemizde 3,5 milyon Çingene var. Bunları kimse savunmuyor, haklarında yazılıp çizilmiyor, niçin? Bizim de dertlerimiz olduğu düşünülmüyor bile. Çingenelerin de insan olduklarını, onların da toprak istemek de haklı olduklarını bir kez olsun dile getirmek istedim bu iki satırımla.

Kimse bizimle alay etmesin. Devlet adamlarımız Çingenelerin de askerlik yaptıklarını, bu topraklar için öldüklerini unutmasınlar.

Çingenelere ikinci sınıf vatandaş muamelesi yapılmasın artık ne olur.

Zaman zaman Amerika'daki zencilere yapılan ayrımı kınayan yazılar okuyunca gözlerim yaşarır. Zencileri savunan kalemler niye kendi vatandaşları olan Çingeneleri savunmazlar diye.

Çingene bugün okuyamıyor, yükselemiyor, ileri kademelerde görev alamıyorsa bu cemiyetin çeşitli engellemeleri nedeniyle oluyor. Çingeneler ihmal ediliyor, adeta gelişmeden, okumadan sürünüp gitmeleri için ne lazımsa yapılıyor. Ellerinden tutan olmuyor. İlgililerin, hak hukuk sevenlerin bu konuya eğilmelerini istemekten başka yapacağımız bir şey yok.

Okucuların da bana hak vereceklerini sanırım.

Bir okuyucu / Çankırı"

15/01/1970 tarihinde Milliyet gazetesinde yayınlanan mektup bir anlamda tarihi belge niteliği taşıyor.