Dünya

Hıdrellez, Saint George, Aya Yorgi, Kara Sara ve Baharın Gelişi 10/05/2010

Yorucu bir kışın ardından baharın gelişi insanlar tarafından binlerce yıldır kutlanıyor. Yeniden canlanan doğa, insanların umutlarını da yeşertiyor. Yeniden yeşeren umutlar farklı coğrafyalarda benzer ruh halleriyle kutlamalara dönüşüyor. Bizim coğrafyamızda umutlar Hıdrellez'de, dünyanın başka yerlerinde ise Saint George, Aya Yorgi ya da Kara Sara günlerinde yapılan kutlamalarla yeşeriyor. Umutlar, doğanın zenginliğine bağlanıyor. İnsanlık inançları ve yaşam şekilleri çerçevesinde her yıl baharın gelişini kutluyor. Mezopotamya, Anadolu, İran, Balkanlar, Asya ve Akdeniz ülkelerine bakıldığında baharın gelişinin müzik ve danslarla kutlandığını görmek mümkün.

Halk inancında Hıdrellez, Hızır ve İlyas peygamberlerin yeryüzünde buluştukları gün olarak kabul edilir. Bu gün Miladi takvime göre 5 Mayıs gecesine denk gelmektedir. Rumi takvim olarak bilinen Jülyen takvimine göre 23 Nisan baharın geldiği gün olarak kabul ediliyor. Aya Yorgi günü olarak kabul edilen bu günde doğanın uyandığı düşünülüyor. Hristiyanlığın Ortodoks mezhebine bağlı insanların kutladığı bu günde mumlar yakılıp, dilekler dileniyor. Katolik mezhebine bağlı olanlar ise Saint George günü olarak yine 6 Mayıs'ta baharı selamlıyorlar.

Hristiyanlık inancındaki Aya Yorgi veya St. George olarak adlandırılan tarihi kişilik, babasının Kapadokyalı annesinin ise Filistin yakınlarından Lyddalı olduğuna inanılan bir azizdir. Uzun yıllar süren askeri görevi daha sonraki dönemde Avrupa'da şövalyelik erdemlerinin kutsal azizi olarak görülmesine yol açmıştır. Hakkında en çok bilinen efsane, "ejderhayı öldürmesi"dir. Anlatıma göre bir su başını tutan ejderha halkı susuz bırakmaktadır ve karşılığında insan kurban edilmesini istemektedir. Sıra en sonunda şehrin prensesine gelir. Tam bu sırada St. George yetişir, ejderhayı öldürür ve prensesi kurtarır.

Hıdrellez, Aya Yorgi ve Saint George günleri bulundukları ülkelerin dini ve kültürel hayatının etkisiyle farklı efsanelere bağlansalar da anlamları ve sembolleri aynıdır. Gül bahar çoskusunun yaşandığı bütün bu kutlu günlerin ortak sembolü olarak kabul edilmektedir.

Müslüman halkların inancında Hıdrellez gecesi Hızır peygamberin uğradığı yerlere ve dokunduğu şeylere feyiz ve bereket vereceği inancıyla çeşitli uygulamalar yapılır. Yiyecek kaplarının, ambarların ve para keselerinin ağızları açık bırakılır. Ev, bağ-bahçe, araba isteyen kimseler, Hıdrellez gecesi gül ağacının altına istediklerinin küçük bir modelini yaparlarsa Hızır’ın kendilerine yardım edeceğine inanırlar. Dileklerini kırmızı kurdeleye bağlayıp gül ağacına asarlar. Bir yıl boyunca dileklerinin yerine gelmesini beklerler. Ateş yakıp, dilek dilenir. Ondan sonra yakılan ateşin üstünden atlanır.

Baharın gelişinin Saint George Günü olarak 23 Nisan'da kutlandığı İngiltere'de etraf Saint George'nin flamalarıyla donatılırken, kiliseler bugünde çeşitli ayinler yaparlar. Bahar coşkusunun 23 Nisan'da "Gül" ve "Kitap" günü olarak kutlandığı Katalonya'da ise yine kadınlar erkeklere kitap, erkekler ise kadınlara gül verirler. Bulgaristan, Sırbistan, Bosna-Hersek gibi Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde ise 6 Mayıs'da kutlanan bu günde en çok yapılan şeyler kuzu eti yemek, sabaha karşı kutsal olduğu düşünülen bir yerde suya girmek ve ateş yakmaktır.

Fransa’da ise yine Mayıs ayına denk gelen başka bir kutlama daha yapılmaktadır. Hristiyan Çingenelerin Hac töreni olarak bilinen güne Kara Sara günü denilmektedir. Her yıl binlerce Çingene 24 Mayıs’ta Fransa’daki bir sahil kasabası olan Saintes Marie de la Mer’e gelerek, hacı olurlar. Çingenelerin azizesi sayılan Sara için burada törenler düzenlenir. Törenler 24 Mayıs günü Kara Sara’nın heykelinin kiliseden alınmasıyla başlar. Heykel denize kadar binlerce Çingene tarafından taşınır. Gece boyunca deniz kenarında nöbet tutulup, dilekler dilenerek sabaha karşı denize girilir. İkinci gün olan 25 Mayıs’ta ise diğer 2 azize olan Mary Jacobe ve Mary Salome’nin heykelleri de çeşitli zanaat ürünleriyle süslenerek Çingeneler tarafından denize getirilir. Efsaneye göre Kara Sara ve diğer 2 azize denizlerin azizeleridir ve Kara Sara diğerlerini denizde beklemektedir. Diğer heykellerin de denize getirilmesinden sonra tekrar suya girilerek arınıldığı düşünülür.

Kaynaklar: http://adalar-postasi-guncel.blogspot.com, www.bbc.co.uk, http://en.wikipedia.org, http://www.avignon-et-provence.com/saintes-maries-de-la-mer/gypsy-pilgrimage/